Tien jaar later: terug in koffieland Panama

Het was tien jaar geleden dat ik voor het laatst in Panama was. Tien jaar!  De tijd vliegt als je met koffie bezig bent. Omdat ik ook een andere plek in het bedrijf aan het innemen ben, nam mijn collega  Rick Maas het “inkoopstokje””  over en ze zijn daar gek op hem! Toen ik in Februari mijn komst aankondigde, gebeurde er iets bijzonders. Niet alleen ik werd blij, maar ook de boerenfamilies reageerden alsof er een oude vriend thuiskwam.
“Barend! Eindelijk! Je móét onze nieuwe farm zien!”

En zo begon mijn reis opnieuw.

Panama is niet zomaar een koffieland. Het is een broedplaats voor Specialty Coffee van topkwaliteit. Hier draait alles om vakmanschap, familiebanden en – misschien nog wel het belangrijkste – passie voor de koffie en de omgeving waarin deze groeit. Onze band met Panama gaat wel meer dan 30 jaar terug. Toen stonden koffieproeverijen nog in de kinderschoenen. Mijn broer Willem gaf zelfs één van de eerste cupping-cursussen ter wereld, waar onder andere Maria Ruiz aan deelnam.

Maria Ruiz – inmiddels 67 en nog altijd de grande dame van de Panamese koffiewereld – ontving me met open armen. Samen met haar broer Plinio en schoonzus Daisy vertelde ze over de ontwikkeling van Panama tot één van de meest toonaangevende koffielanden ter wereld. Dankzij hechte familiebanden en samenwerking werd hier onder andere de beroemde Geisha arabica variëteit ontdekt. Daarmee werd Panama in 2004 definitief erkend als kwaliteitskoffieland. Mensen staan er wereldwijd voor in de rij!  En natuurlijk draagt onze Panamaria nog steeds met trots de naam van deze geweldige vrouw.

Wat me deze reis vooral raakte, waren de ontmoetingen. Misschien omdat we allemaal wat ouder zijn geworden. Misschien omdat onze band in al die jaren alleen maar sterker is geworden. Het voelde  warmer en oprechter.

Bij de familie Hartmann was het meteen feest. “Al 31 jaar werken we samen!” riepen Ratibor, Tessie en Aliss enthousiast. “Jullie waren de eersten die onze koffie naar Europa brachten!” Ondertussen stond oma diNora in de keuken bananenkoekjes te bakken. Warm, knapperig en geserveerd met jam, kaas en een pittige saus. Geloof me: dat is minstens zo memorabel als de koffie zelf.

En die koffie… die is magisch. Denk aan koffiebessen die glanzen in de zon, omringd door nevelige bossen. Denk aan aroma’s van bloemen, fruit en pure elegantie. Hier proef je geen koffie, hier beleef je het.

Ook bij Kotowa Estate werd ik warm ontvangen. Ricardo Koyner – tegenwoordig president van de Specialty Coffee Association in Panama – sprak vol passie over de snelle ontwikkelingen in de sector. Kleine branderijen schieten als paddenstoelen uit de grond en steeds meer boeren richten zich op high-end Specialty Coffee. In oktober vindt zelfs de World of Coffee plaats in Panama City. Zo’n groots event, in een koffieproducerend land, dat is fantastisch!

Natuurlijk bezocht ik ook de farms van mijn broer Willem. En ook hier gaat het niet vanzelf. Panama heeft te maken met extreme weersinvloeden als overstromingen en droogte. Delen of hele oogsten gaan soms verloren. Door het geven van liefdevolle aandacht aan elke koffieplant, zoals meer snoeien, betere ventilatie, leven de struiken. Sterker nog: ze stralen! En dat proef je terug in de koffie.

Dat is misschien wel de grootste les uit Panama: koffie is geen product, het is een verhaal. Een samenwerking. Een constante zoektocht naar kwaliteit.

En toch… ondanks al deze prachtige verhalen, smaken en samenwerkingen, groeit de verkoop van Panamese koffie niet automatisch mee.

Misschien is dat wel onze uitdaging.
Samen blijven bouwen aan kwaliteit — ondanks alles wat de natuur op ons afvuurt —
en het verhaal daarachter levend houden.

Panamamese Koffie